Voorste kruisband

Wat is een gescheurde voorste kruisband?

De voorste kruisband is één van de vier stabiliserende banden van de knie. De voorste kruisband bevindt zich centraal binnen in de knie. Samen  met de achterste kruisband vormen zij verbinding tussen de achterkant van het bovenbeen met de voorkant van het scheenbeen.

Door zijn ligging zorgt de voorste kruisband ervoor dat:

  • het scheenbeen niet naar voren kan bewegen ten opzichte van het bovenbeen
  • het scheenbeen niet te ver kan draaien ten opzichte van het bovenbeen. De voorste kruisband geeft daardoor stabiliteit aan de knie bij voor- en achterwaartse bewegingen en bij draaibewegingen. Daarnaast ondersteunt hij de binnen- en de buitenband, die ook stabiliteit bieden aan de knie.

Een gescheurde voorste kruisband is een ernstig letsel van de knie. Het gaat vaak gepaard met letsels van andere banden, de meniscus of het kraakbeen (zie figuur 1). Onderzoek door een gespecialiseerde een kniespecialist is gewenst.

Bekijk hier de kniespecialisten van Fysiotherapie Jeurissen en Van den Ingh, zij werken samen in een landelijk netwerk van professionals (OrthoXpert)

voorste kruisband

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van een gescheurde voorste kruisband?

Wanneer de voorste kruisband is gescheurd, is dit meestal een gevolg van een ongeval of van sportletsel. Vaak maakt de knie een geforceerde draaibeweging, terwijl het been belast wordt en de voet vast staat op de grond. Daarnaast kan letsel ontstaan tijdens plotselinge vermindering van snelheid of bij krachtig overstrekken van de knie. Veelal gebeurt dit tijdens het sporten. Vooral beoefenaars van sporten met veel kap- , draai- en sprongbewegingen (zoals voetbal, skiën, handbal of basketbal) lopen risico op een afgescheurde voorste kruisband. Het kruisbandletsel ontstaat vaak op momenten wanneer er geen contact is met anderen, wanneer er geen tegenstanders in de buurt zijn. Het is van belang dat een gescheurde voorste kruisband snel herkend wordt. In een vroeg stadium kan de aandoening makkelijker worden behandeld.

Klachten en symptomen

In welke levensfase komt het voor?

Een voorste kruisband ruptuur kan in elke leeftijdsfase ontstaan, maar komt het meest voor in de leeftijd van 15 tot 35 jaar.

Welke klachten en symptomen kan iemand hebben?

Bij het scheuren van de voorste kruisband horen of voelen patiënten regelmatig een 'knap' of 'plop'. In de meeste gevallen treedt binnen de eerste uren na het letsel een zwelling op van de knie. Deze zwelling ontstaat door een bloeding uit de verscheurde bloedvaten van de beschadigde kruisband. Meestal kan de knie direct na het letsel niet goed worden belast. Deze vroege symptomen nemen gewoonlijk binnen 2-4 weken na het letsel af. Daarnaast kan er na een (partiële) gescheurde voorste kruisband een gevoel van instabiliteit optreden, tijdens sporten maar ook in het dagelijks leven. Bij elke 'verzwikking' bestaat opnieuw een gevaar op aanvullend letsel van het kraakbeen of de meniscus.

Diagnose en onderzoek

Hoe en door wie wordt de diagnose gesteld?

Direct na het ontstaan van de gescheurde voorste kruisband is de knie vaak pijnlijk en gezwollen en is het been vaak minder goed belastbaar is. Het lichamelijk onderzoek is dan niet goed uit te voeren. Niet zelden wordt hierdoor de diagnose vlak na het ontstaan van het letsel in eerste instantie over het hoofd gezien. Daarom is het aan te raden om de knie na een aantal dagen opnieuw te laten beoordelen door een ervaren fysiotherapeut. Binnen onze organisatie hebben we geavanceerde apparatuur voorhanden waarmee we de mate van het letsel in beeld kunnen brengen (Kneelax) Als het vermoeden op een gescheurde voorste kruisband blijft bestaan, dan neemt onze fysiotherapeut contact op met de huisarts en orthopedisch chirurg om u zo goed mogelijk verder te helpen.

Welke onderzoeken worden gedaan?

De orthopedisch chirurg vraagt u naar de aard van het letsel dat u heeft gehad en de huidige klachten. Ook voert hij een aantal specifieke testen uit tijdens het lichamelijke onderzoek. Röntgenfoto’s kunnen de eventuele aanwezigheid van botbreuken uitsluiten. Daarnaast kan men op een Röntgenfoto zien of er aanwijzingen zijn voor kraakbeenslijtage. Meestal is deze combinatie voldoende om een diagnose te kunnen stellen.


De orthopedisch chirurg zal een oordeel geven over de volgende vragen:

  • moet de knie nog verder tot rust komen?
  • moet er nog nader onderzoek worden gedaan in de vorm van een MRI scan of een kijkoperatie?
  • (hoe) moeten de aanvullende letsels worden behandeld?
  • kunt u samen met de fysiotherapeut door middel van oefentherapie de stabiliteit van de knie nog terug krijgen?
  • is een operatie (voorste kruisband reconstructie) noodzakelijk?

In enkele gevallen, maar lang niet altijd, is een MRI-scan noodzakelijk. Wanneer ook de MRI-scan te weinig informatie oplevert dan kan het in uitzonderlijke situaties nodig zijn om een kijkoperatie uit te voeren.

Behandeling

Niet-operatieve (conservatieve) behandeling

Acute fase

Bij een acuut letsel is de behandeling gericht op het verminderen van de pijn en zwelling in de knie. Soms kan tijdelijk gebruik van krukken nodig zijn om de knie te ontlasten. Onze fysiotherapeuten ondersteunen u hierbij en starten zodra het kan met oefeningen om de bewegingsvrijheid van het gewricht terug te krijgen of te onderhouden.

Sportfysiotherapie

Niet iedereen met een gescheurde voorste kruisband hoeft te worden geopereerd. Zodra de klachten van pijn en zwelling afnemen, en de belastbaarheid en de bewegingsvrijheid van de knie toenemen, kunt u ook starten met oefeningen die de stabiliteit van de knie en de kracht van de beenspieren bevorderen.

Resultaat

Bij een deel van de patiënten leidt deze stabiliteitstraining samen met het verminderen van hun (sportieve) activiteitenniveau tot een acceptabele situatie zonder klachten. Echter dit betreft vaak de oudere patiënten met een lager (sportief) activiteitenniveau. Bij jonge sportieve patiënten die willen blijven sporten op het oude niveau treedt vaak aanhoudende instabiliteit op. Dit kan gepaard gaan met het ontstaan van begeleidend kraakbeen en meniscus letsel, wat tot extra versnelde veroudering van de knie kan leiden.

Operatieve behandeling

De operatieve behandeling van een gescheurde voorste kruisband bestaat uit een reconstructie van de voorste kruisband.


Bij een voorste kruisband reconstructie wordt gebruik gemaakt van lichaamseigen materiaal; een hamstring pees of een deel van de knieschijfpees. Deze pezen worden, afhankelijk van de gebruikte techniek, via een huidsnede in de knieholte of aan de voorzijde van de knie gewonnen.


Het vervolg van de ingreep vindt grotendeels plaats middels een kijkoperatie. Een groot deel van de resten van de gescheurde voorste kruisband worden verwijderd, maar een deel van resten blijven staan. Hierdoor kan de gebruikte pees beter genezen. In het scheenbeen en het bovenbeen worden boortunnels gemaakt die uitkomen in de knie, op de plek waar de gescheurde voorste kruisband vastzat. Daarna wordt de gescheurde voorste kruisband vervangen (gereconstrueerd) door de pees, die als een stevige bundel op de oorspronkelijke positie van de voorste kruisband wordt geplaatst.


Tijdens deze ingreep wordt ook de rest van het kniegewricht beoordeeld op aanwezigheid van begeleidend letsel, zoals een gescheurde meniscus of kraakbeenschade. Indien mogelijk wordt ook dit letsel direct behandeld.

Revalidatie

U mag uw geopereerde knie direct na de operatie met het hele gewicht belasten. Omdat dit in het begin gepaard kan gaan met pijn en zwelling begint u met volledige belasting ondersteund door een tweetal krukken. Het is van belang dat de knie zo spoedig mogelijk na de operatie volledig kan strekken. U dient hiermee direct na de operatie te starten. Zodra de knie volledig kan strekken kan het looppatroon en de spierkracht zich normaliseren. Daarna mogen de krukken weg. Dat duurt meestal 2 tot 4 weken.

Houd rekening met een revalidatieperiode van gemiddeld negen maanden. Het revalidatieprotocol gaat niet uit van tijd maar van kwaliteit: u doorloopt een aantal stappen en mag van de ene stap naar de andere stap, indien u aan vooraf bepaalde voorwaarden voldoet. De ene patiënt doorloopt het revalidatieprotocol sneller dan de andere.

Voorafgaand aan de operatie en nadien worden diverse metingen en vragenlijsten afgenomen om de voortgang en eventuele knelpunten goed in beeld te brengen.