Leefregels en adviezen bij een totale heup- en recap‐prothese

Eerder schreven we al over wat je moet weten als je een nieuwe heup krijgt. Dit is namelijk een ingrijpende gebeurtenis die goede nazorg verdient. Om deze reden vertellen we in deze blog meer over de periode na de operatie en geven we de nodige leefregels en adviezen. Ook beantwoorden we de meest gestelde vragen over een totale heup- en recap-prothese, zodat je de periode na de operatie op een goede manier door kunt komen.

Leefregels ter voorkoming van heupluxatie

Als de kop van het dijbeen helemaal uit de kom is geschoven, spreekt men van heupluxatie. Gedurende de eerste drie maanden na de operatie is het belangrijk dat je een aantal leefregels volgt, waarmee je voorkomt dat de kop van het heupgewricht uit de kom gaat.

 

Leefregels ten aanzien van bukken en hurken

Je mag de eerste zes weken niet bukken of hurken, om te voorkomen dat de heup luxeert. Dit betekent dat je:

  • Niet mag bukken vanuit een stoel;
  • Niet mag hurken;
  • Niet op een lage stoel of kruk mag gaan zitten. De zithoogte van de stoel moet gelijk of iets hoger zijn dan de knieholte;
  • Niet met de benen over elkaar mag gaan zitten;
  • De knie niet in de richting van de neus mag brengen, bijvoorbeeld om je nagels te knippen;
  • Wanneer je iets van de grond wilt oppakken, dien je het geopereerde been naar achteren te steken;
  • Veters mag strikken wanneer je zit. Je kan dan het geopereerde been optillen waarbij je de knie naar buiten houdt. Een andere mogelijkheid is om je geopereerde been op een stoel voor je te zetten met de knie naar buiten gericht. Ook hierbij dien je zelf te zitten. Niet forceren!;
  • Als je bij het aantrekken van je schoenen een lange schoenlepel gebruikt, dien je deze aan de binnenzijde van het been te plaatsen.

 

Leefregels met betrekking tot lopen en bewegen 

  • Het is raadzaam om goed schoeisel te dragen tijdens het lopen;
  • Wanneer je je wilt draaien terwijl je staat, dien je stap voor stap die draai te maken. Je mag nooit al steunend op het geopereerde been een draai maken;
  • Je mag langere tijd staan, bijvoorbeeld aan het aanrecht. Let erop dat je géén draaibeweging met de romp maakt terwijl het geopereerde been blijft staan;
  • Probeer op je rug te slapen, zodat je benen in een licht gebogen of gestrekte stand liggen. Ga de eerste zes weken niet op je rechter‐ of linkerzijde liggen. Leg uit voorzorg een kussen tussen je benen als je in bed ligt. Wanneer je ongewild op je zij draait, zorgt dit kussen ervoor dat je heup in die stand ligt waarin de kans op een heupluxatie kleiner is. Na zes weken mag je op de zij liggen met een kussen tussen de benen;
  • Je mag niet in een waterbed liggen omdat de instap daarvan te laag is;
  • Wanneer je gebruik maakt van een stoel of toilet, probeer dan de hoogte goed in te schatten. Steek je geopereerde been iets naar voren wanneer je ver moet doorzakken;
  • Zwemmen kan en mag na ongeveer zes weken in overleg met een arts;
  • Gymnastiek en (beperkt) sporten kan en mag na ongeveer drie maanden in overleg met een arts.

 

Leefregels bij in en uit de auto stappen

  • Zet de autostoel zover mogelijk naar achteren ter voorbereiding op het in en uitstappen;
  • Ga met je rug naar de auto staan;
  • Plaats één hand tegen de rugleuning van de autostoel en een andere hand op het dashboard en ga zitten;
  • Zorg ervoor dat je jouw benen en romp in een keer naar binnen draait. Je kunt eventueel een plastic zak op de zitting leggen, zodat het draaien soepel verloopt. Tijdens het rijden dien je de plastic zak te verwijderen in verband met gevaar van wegglijden bij hard remmen;
  • Zet de auto bij voorkeur niet direct naast een stoeprand omdat je anders bij het in en uitstappen op een hoger niveau staat.

 

Huishoudelijke taken

  • Huishoudelijk werk zoals bijvoorbeeld stof afnemen kan, wanneer je de staande houding kan handhaven. Je mag niet voorover buigen. Wel mag je jouw benen in spreidstand zetten;
  • Geen zware activiteiten verrichten, besteedt dit even uit;
  • Het is raadzaam om tijdelijk huishoudelijke hulp te organiseren;
  • Vraag indien mogelijk hulp van mensen uit je omgeving voor activiteiten zoals de container buiten zetten, afwassen en boodschappen doen;
  • Je zou gebruik kunnen maken van de boodschappenservice van een supermarkt in de buurt.

 

Voeding en maaltijdvoorbereiding

  • Reserveer een plekje op het aanrecht voor spullen die je vaak nodig hebt, zodat je niet vaak moeilijk te bereiken kastjes dient in te gaan. Je kunt deze spullen afdekken met een schone handdoek. Wanneer er weinig ruimte op het aanrecht is, kun je overwegen om een extra tafeltje naast het aanrecht te plaatsen;
  • Voor het afgieten van pannen is het aan te raden om gebruik te maken van een vergiet zodat je jouw handen vrij kunt houden om te steunen;
  • Plaats een stoel bij het aanrecht, zodat je bij vermoeidheid en activiteiten die je zittend kunt uitvoeren, daar makkelijk gebruik van kunt maken;
  • Maak eventueel gebruik van kant en klare maaltijden uit de supermarkt;
  • Schakel eventueel ‘Tafeltje Dekje’ in. Aan te vragen bij de gemeente.

Persoonlijke verzorging

  • Plaats een tuinstoel in de badkamer, douche of aan de wastafel;
  • Wanneer de badkamer moeilijk te bereiken is, raden wij aan om jezelf tijdelijk aan het aanrecht te verzorgen;
  • Plaats steunen in de douche en het toilet;
  • Indien je ondersteuning nodig hebt bij de verzorging, doe je er goed aan om tijdig een aanvraag in te dienen bij de thuiszorg;
  • Omdat ver vooroverbuigen voorkomen dient te worden, raden wij je aan je voeten te wassen met behulp van een tenenwasser of badborstel. Voor het drogen kun je gebruik maken van een föhn.

 

Hulpmiddelen

  • Tenenwasser;
  • Lange schoenlepel;
  • Elastische schoenveters;
  • Verhoogde stoel;
  • Douchestoel, tuinstoel of postoel;
  • Boodschappenservice van de supermarkt;
  • Rugzak of heuptas voor wanneer je met krukken loopt;
  • Een mobiele telefoon, zodat je in geval van nood iemand kunt waarschuwen. Je kunt belangrijke nummers er alvast in programmeren;
  • Spreek eventueel vaste contactmomenten af met naasten zodat je kunt overleggen wanneer er zich problemen voordoen.

 

Veel gestelde vragen na een totale heup- en recap‐prothese

Hoe lang zal mijn heup pijnlijk blijven?

De pijn na het plaatsen van een heupprothese wordt geleidelijk aan minder. Je zult merken dat het andere pijn is dan voor de operatie. Soms voelt men een doffe pijn na lange wandelingen, dit gevoel kan optreden gedurende twaalf maanden. 'Startpijn' (pijn bij de eerste paar stappen na het opstaan) kan nog een poosje aan houden. Dit pijnlijke gevoel verbetert zonder behandeling. Het betekent niet dat de prothese niet goed functioneert of loszit!

Hoe lang blijft mijn been dik?

De zwelling vermindert meestal gedurende de eerste weken na ontslag. Het dik worden zal verminderen door geregeld overdag de benen hoog te leggen. De zwelling is over het algemeen ’s avonds het grootst en neemt af tijdens de nachtrust.

Hoe vaak moet ik oefenen?

Twee keer per dag oefenen is voldoende. Dagelijks een uur of twee keer een half uur helemaal plat gestrekt op de rug liggen, om de spieren rondom de heup op te rekken.

Wanneer mag ik weer trappen lopen?

Het is belangrijk dat de verpleegkundigen en de fysiotherapeut(e) weten dat je trappen moet lopen wanneer je weer thuis bent. Tijdens de opname in het ziekenhuis zal het trappen lopen voldoende worden geoefend, zodat dit thuis geen problemen oplevert.

Wanneer mag ik weer gaan autorijden?

Autorijden is een individuele aangelegenheid. Als je voldoende controle hebt over het geopereerde been kun je na zes weken weer gaan autorijden, tenzij je nog met krukken loopt.

Wanneer mag ik weer gaan fietsen?

Als je voor de operatie ook regelmatig fietste, mag je ongeveer zes weken na de operatie weer gaan fietsen. Je moet wel voldoende controle hebben over het been. Gebruik bij voorkeur een damesfiets vanwege de lage instap. Je moet wel soepel fietsen zonder grote kracht of inspanning. Het oefenen en fietsen op een hometrainer is direct toegestaan. Een fysiotherapeut geeft hierin begeleiding.

Opstappen: Als je links geopereerd bent, ga je aan de linkerkant van de fiets staan. Stap met het rechter been over de fiets, zodat je de rechtervoet op de rechtertrapper kunt zetten. Daarna ga je op het zadel zitten en zet je de linkervoet op de linkertrapper.

Afstappen: Ben je links geopereerd, dan eerst de linkervoet op de grond zetten. Daarna de rechtervoet op de grond zetten, vervolgens de rechtervoet naast de linkervoet zetten, zodat je met twee voeten links van de fiets staat. Als je rechts geopereerd bent geldt het omgekeerde.

Wat voor soort schoenen kan ik het beste aantrekken?

Het is verstandig om schoenen te dragen die vastzitten aan de voet en een brede hak hebben. Hoge hakken en slippers moet men de eerste drie maanden vermijden. Om na de operatie makkelijk je schoenen aan en uit te kunnen doen, kun je elastische schoenveters gebruiken.

Hoe lang moet ik gebruik maken van een loophulpmiddel?

Patiënten met een heupprothese moeten minimaal zes weken na de operatie een loophulpmiddel gebruiken. Bij krukkengebruik geldt vier weken met twee krukken lopen en daarna twee weken met een kruk (de kruk aan de niet‐geopereerde zijde) lopen.